موزه آبگینه و سفالینه ها
موزه آبگینه و سفالینه ها یکی از خاص ترین و بهترین موزه های تهران است که در عمارتی قاجاری با معماری باشکوه قرار دارد. این موزه شامل مجموعه ای غنی از آثار شیشه ای و سفالی از دوران پیش از اسلام تا دوره معاصر است. هر قطعه در این موزه، داستانی از هنر و مهارت صنعتگران ایرانی را روایت می کند. فضای داخلی موزه نیز با چیدمان و نورپردازی خاص، بازدیدکنندگان را به وجد می آورد.
در سال ۱۲۹۱ شمسی به دستور احمد قوام ملقب به قوام السلطنه در میان باغی قاجاری عمارتی زیبا و باشکوه بنا شد که سال‌ها بعد به گنجینه‌ای از آثار شیشه‌ای و سفالینه مربوط به ادوار مختلف فرهنگی ایران تبدیل شد. معمار این عمارت استاد علی محمد معمارباشی بود که آن را به‌عنوان دفتر کار و محل زندگی قوام ساخت. قوام به‌مدت سه دهه و تا سال ۱۳۳۰ در این مکان زندگی کرد.
بعد از مرگ قوام السلطنه پسرش این خانه را به سفارت مصر فروخت. در همین دوره و در زمان جمال عبدالناصر؛ رئیس‌جمهور وقت مصر، روابط سیاسی دولت ایران و مصر تیره شد و تا هفت سال خانه قوام در اختیار سفارت مصر قرار گرفت. بعد از آن نیز محل سفارت افغانستان و بانک بازرگانی بود. سرانجام در دهه ۵۰ خانه قوام السلطنه توسط دفتر فرح پهلوی با كاربری موزه خریداری و به‌منظور تأسیس موزه سفال و شیشه به وزارت فرهنگ و هنر سابق واگذار شد.
در سال ۱۳۵۵ پروژه تغییر کاربری ساختمان قوام و تبدیل آن به موزه آبگینه و سفالینه‌های ایران آغاز شد. طراحی این موزه به مهندسان ایرانی و طراحی ویترین‌ها و معماری داخلی به معمار و مهندس مشهور اتریشی به نام هانس هولاین سپرده شد. هانس در طراحی موزه از آثار برجسته تاریخی ایران مانند کاخ تچر، ستون‌های تخت جمشید، قوس‌های صفوی و کعبه زرتشت الهام گرفته و با اینکه ویترین‌ها و فضای کلی موزه به‌صورت مدرن طراحی شده‌اند؛ اما این طراحی مدرن به فضای کلی ساختمان که بنایی سنتی است آسیب نزده و در هماهنگی کامل با آن قرار دارد. امروزه این مجموعه یکی از موزه‌های جالب در پایتخت به شمار می‌رود.
در موزه آبگینه بیش از دو هزار قطعه سفال و شیشه تاریخی نگهداری می‌شود که از این تعداد ۸۹۹ شی آبگینه و شیشه، ۶۸۰ قطعه سفال، ۲۴۲ بلور و ۲۴۳ شی نفیس است. با ارزش‌ترین شیشه‌های این موزه، لوله‌های شیشه‌ای معروف به سیلندر شیشه است که به هزاره دوم پیش از میلاد تعلق دارند و از معبد چغازنبیل در استان خوزستان به دست آمده‌اند. سفال‌هایی از دوره‌های مختلف فرهنگی ایران نیز زینت‌بخش تالارهای موزه آبگینه هستند و می‌توانید از سفالی دست‌ساز متعلق به دوران اشکانی در طبقه اول، ظروف زرین‌فام دوران سلجوقی در تالار زرین و لعاب‌های یک رنگ فیروزه تالار لاجورد دیدن کنید.
اشیای موزه آبگینه در دو طبقه و پنج تالار به نمایش گذاشته شده است. در طبقه اول موزه تالارهای صدف، زرین‌فام و لاجورد را خواهید دید که در آن‌ها اشیا مربوط به دوران اسلامی تا معاصر به نمایش گذاشته شده‌اند. سایر تالارها نیز در طبقه دوم قرار دارند.
خانه قوام السلطنه در عهد قاجار و در باغی به وسعت هفت هزار متر مربع با زیر بنای ۱,۰۴۰ متر مربع ساخته شده است. معماری این ساختمان هشت ضلعی ترکیبی از معماری ایرانی-باروک است. در نمای بیرونی بنا معماری ایرانی و در معماری داخلی موزه معماری غربی به کار رفته است.
در ساخت خانه قوام مصالحی چون آجر، گچ، ملات گل و آهک با نمای آجری به کار رفته است. این خانه سه طبقه شامل زیرزمین یا حوض‌خانه، همکف، طبقه اول و سرسرا است. در طبقه همکف این بنا پلكان‌هایی چوبی زیبا و دو طرفه‌ای به شكل دو نعل اسب تودرتو وجود دارد که با الهام از سبک روسی ساخته شده و به طبقه دوم این بنا راه می‌یابد.
وجود ایوان و ستون‌های کناری ورودی خانه قوام، از شاخصه‌های معماری دوران اواخر قاجار و پهلوی اول است. سرسرای موزه پیش از استقرار سفارت مصر در این محل به شكل گنبدی ساخته شده بود و اینک به‌صورت مسطح دیده می‌شود. در سیمای عمارت نیز تزیینات معماری متنوعی به کار رفته است. در پله‌ها و درها منبت‌کاری و در نمای ساختمان ۵۰ مدل آجرکاری با الهام از دوره سلجوقی جلوه‌گری می‌کند. داخل ساختمان نیز تزیینات بسیاری شامل آینه‌کاری و گچ‌بری دیده می‌شود. بخشی از آیینه‌کاری‌ها در طبقه دوم در سال ۱۳۶۸ اضافه شده است که اغلب مضامینی مذهبی و انقلابی دارند.
تالارهای موزه آبگینه
- بخش ورودی:
- در قسمت ورودی موزه ابزار، ادوات، انواع مواد و رنگ‌هایی که در ساخت شیشه استفاده می‌شوند و نیز نمونه‌هایی از اشیا شیشه‌ای وجود دارد.
- تالار سمعی و بصری:
- در این تالار نمایی از یک گور پیش از تاریخ وجود دارد که درون آن اسکلتی از انسانِ پیش از تاریخ، وسایل و زیور‌آلات آن به‌صورت نمادین قرار داده شده است.
- تالار مینا:
- در تالار مینا می‌توانید از قدیمی‌ترین اشیای این موزه دیدن کنید. این آثار شیشه‌ای متعلق به اوایل هزاره دوم پیش از از میلاد است که شامل میله‌های شیشه‌ای به دست‌آمده از چغازنبیل است.
- تالار بلور:
- این تالار دربرگیرنده اشیای شیشه‌ای است که در داخل ویترین‌هایی برگرفته از معماری دوره هخامنشیان و نقش رستم در شیراز به نمایش در آمده‌اند.
- تالار صدف:
- دیدنی‌های این تالار شامل اشیای سفالین و شیشه‌ای دوران اسلامی است که در دکوراسیون صدفی شکل به نمایش گذاشته شده‌اند.
- تالار زرین‌فام:
- یکی دیگر از تالارهای موزه آبگینه است که به نمایش سفال‌های زیبای زرین فام اختصاص دارد.
- تالار لاجورد:
- این تالار شامل دو بخش لاجورد یک و دو است و در آن ویترین‌هایی که از فرم خیمه‌های مغولی و برج‌مقبره‌های آن دوران الهام گرفته شده است خودنمایی می‌کند. اشیای این تالار شامل آثار سفالین و شیشه‌ای مربوط به دوران تیموری و ایلخانی تا دوران صفوی و قاجار است.
آدرس: خیابان سی تیر، شماره 55
تلفن: 02166708031
ساعات کاری: همه روزه، 9 صبح تا 5 عصر
