موزه کاخ نیاوران

مجموعه نیاوران با طراحی مدرن و فضای سرسبز، یکی از زیباترین و بهترین موزه های تهران است که کاخ نیاوران را در خود جای داده است. این مجموعه تاریخی، محل زندگی شاه سابق ایران و خانواده اش بوده و اکنون به موزه ای با نمایشگاه هایی از آثار هنری، لباس ها و اشیای تاریخی تبدیل شده است. معماری منحصر به فرد کاخ و چیدمان داخلی آن، نمایشی از فرهنگ و سبک زندگی دوران پهلوی است.

مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران، در راستای اهداف کلان وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی مبنی بر «دستیابی به جایگاه واقعی کشور به‌عنوان یکی از قطب­ های گردشگری جهانی از طریق توسعه کمی و کیفی گردشگری ملی، تنوع محصول و تطابق بازار با آن، ارتقاء کیفیت و استانداردسازی خدمات گردشگری و تسهیل سفر » و «شناسایی، پژوهش و مستند­سازی، معرفی، آموزش و ترویج حفاظت، احیا و بهره برداری خردمندانه از میراث فرهنگی (ملموس و غیرملموس)، طبیعی و هنرهای سنتی کشور» چشم‌انداز خود را این‌گونه تعریف کرده است:

«تبدیل‌شدن به قطب گردشگری تهران و مجموعه ای پیشرو در حفظ سرمایه های میراث فرهنگی»

مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران، در راستای اهداف کلان وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی مبنی بر «تقویت و تعمیق رابطه جامعه با مواریث و دارایی های طبیعی و فرهنگی و ارتقاء آگاهی های عمومی برای افزایش سرمایه اجتماعی بخش میراث فرهنگی (ملموس و غیرملموس)، طبیعی و صنایع دستی و گردشگری» و «توسعه ظرفیت ها و ارتقاء قابلیت های موجود در زمینه های میراث­ فرهنگی (ملموس و غیرملموس)، طبیعی، هنر و دانش سنتی و فناوری بومی، صنایع دستی و گردشگری» و  مأموریت خود برای رسیدن به چشم‌انداز فوق‌الذکر را این‌گونه بیان می‌کند:

«حفظ سرمایه‌های فرهنگی و ارتقاء آگاهی عمومی در خصوص منابع در اختیار مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران با رویکرد اعتبار افزایی به روش‌های خلاق و روزآمد»

تاریخچه باغ تاریخی نیاوران

فتحعلی شاه (دومین پادشاه سلسله قاجار) و جانشینانش تعدادی باغ در شمال تهران (دارالخلافه) بر دامنه‌های رشته كوه البرز بنا كردند؛ باغ هایی که بعدها منطقه ییلاقی شمال تهران را تشكیل داد. یكی از این باغ های سلطنتی كوهپایه‌ای، باغ نیاوران می باشد كه گذار زمانی طولانی، در دوران پرفراز و نشیب تاریخ معاصر ایران، وقوع حوادث گوناگون و برگزاری مجالس، مراسم و مناسبت‌های مختلف، این مجموعه را به مکانی شاخص در صحنه وقایع سیاسی دو قرن اخیر ایران بدل کرده است.

در ابتدا شاهان قاجار این مکان خوش آب و هوا را به جهت اقامت ییلاقی خویش برگزیدند. فتحعلی شاه قاجار برای تفریحات تابستانی خود دستور داد تا در منطقه ای خوش آب و هوا خارج از شهر تهران که وسعتی بسیار کمتر از امروز داشت باغی مصفا بسازند. در کنار روستایی که «گُرده وی» یا «گُرده به» خوانده می شد و در نیاوران امروز قرار داشت، به جای نیزاری که در همسایگی روستا واقع بود باغ را ساختند. باغ ییلاقی فتحعلی شاه که در محل نیزار ایجاد شد را «نی آوران» نامیدند؛ نامی که بعدها به «نیاوران» مشهور شد.

محمدشاه (سومین پادشاه سلسله قاجار) نیز در همین باغ بنای کوچک و ساده ای بنا کرد و پس از وی ناصرالدین شاه (چهارمین پادشاه سلسله قاجار) در سال 1230 ه.ش دستور ساخت «کاخ صاحبقرانیه» را در باغ نیاوران داد.

آخرین و شاعرانه‌ترین بنای دوران قاجار با خصوصیات منحصر بفرد و جاذبه و آراستگی که در این باغ ساخته شده، کوشک احمدشاهی متعلق به دوره احمدشاه (هفتمین و آخرین پادشاه سلسله قاجار) است.

در زمان حکومت محمدرضا پهلوی (پهلوی دوم)، برخی از بناهای کوچک این باغ تخریب شد و کاخ نیاوران با سبکی مدرن ساخته شد که طی سال های 1347 تا 1357 ه.ش جهت سکونت وی و خانواده اش مورد استفاده قرار گرفت.

در سال 1357 این کاخ توسط نیروهای انقلابی تسخیر و در سال 1360 به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تحویل داده شد. درهای کاخ اختصاصی نیاوران در سال 1365 به عنوان موزه برای اولین بار به روی عموم گشایش یافت.

به تدریج و در سال های بعد موزه جهان نما (1376)، کاخ موزه صاحبقرانیه (1377)، موزه کوشک احمدشاهی (1379)، موزه کتابخانه اختصاصی (1383)، باغ کتیبه ها (1387) و موزه خودروهای اختصاصی (1391) نیز در معرض بازدید عموم قرار گرفت.

آدرس: خیابان شهید باهنر (نیاوران)، میدان شهید باهنر
تلفن: 021-22282020

ساعات کاری: همه روزه، 9 صبح تا 5 عصر